คดีกล่าวหาทุจริตออกบัตรเลข 0 สวมสิทธิให้คนต่างด้าว อ.ไชยปราการ จ.เชียงใหม่ (ปฏิบัติการ "สยบภัยไชยปราการ")

⚠️ หมายเหตุสำคัญ: บุคคลที่ถูกกล่าวถึงในคดีนี้ทั้งหมดยังมีสถานะเป็น "ผู้ต้องหา" เท่านั้น ยังไม่มีการฟ้องต่อศาล และยังไม่มีคำพิพากษาของศาลชั้นใดว่าผู้ใดกระทำความผิด ข่าวทุกแหล่งไม่เปิดเผยชื่อ-นามสกุลของผู้ถูกจับกุม ระบุเพียงตำแหน่งเท่านั้น

อำเภอไชยปราการ จังหวัดเชียงใหม่ ถูกตรวจพบว่ามีการออกบัตรประจำตัวบุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียน หรือที่เรียกกันว่า "บัตรเลข 0" จำนวนรวม 5,044 ราย โดยไทยรัฐ (ฉบับอาชญากรรม) ระบุ "ระหว่างปี 2561-2565" และผู้จัดการออนไลน์ระบุช่วงปี 2561-2565 เช่นกัน ขณะที่ไทยรัฐ (ฉบับการเมือง) ระบุ "ในห้วงปี พ.ศ. 2559 - พ.ศ. 2565" ส่วนไทยพีบีเอสไม่ได้ระบุช่วงปีไว้

การสืบสวนพบพฤติการณ์ผิดปกติในการออกบัตร เช่น การใช้บ้านเลขที่ที่ไม่มีอยู่จริงหรือ "บ้านผี" เป็นจุดรวมรายชื่อ การจัดเก็บลายพิมพ์นิ้วมือไม่สมบูรณ์เพื่อหลบเลี่ยงระบบตรวจสอบอัตลักษณ์ของส่วนกลาง และการสร้างพยานเท็จเพื่อรับรองการเพิ่มชื่อเข้าทะเบียนบ้าน ไทยพีบีเอสและผู้จัดการออนไลน์รายงานตรงกันว่ากรมการปกครองได้รับข้อมูลตั้งต้นจากสำนักงาน ป.ป.ช. ให้ตรวจสอบกรณีทุจริตจัดทำทะเบียนให้คนต่างด้าวโดยมิชอบ และทั้งสองแหล่งระบุตัวเลขค่าตอบแทนตรงกันที่ 100,000 บาทต่อราย

วันที่ 26 สิงหาคม 2569 กรมการปกครองโดยชุดปฏิบัติการสืบสวน DOPA N.I.C.E. ร่วมกับสำนักงานตำรวจแห่งชาติและตำรวจภูธรภาค 5 เปิดปฏิบัติการ "สยบภัยไชยปราการ" เข้าตรวจค้น 35 จุด (ตามที่ไทยรัฐ ฉบับอาชญากรรม รายงาน) ตามหมายจับ 36 หมาย และหมายค้น 12 หมาย จับกุมผู้ต้องหาได้ 20 ราย ประกอบด้วยอดีตปลัดอำเภอไชยปราการ 1 คน กำนัน 1 คน ผู้ใหญ่บ้าน 1 คน เจ้าบ้านผู้เป็นพยานรับรอง 8 คน และชาวเมียนมา 9 คน ข้อกล่าวหาที่ปรากฏในข่าวอ้างถึงมาตรา 50 แห่งพระราชบัญญัติการทะเบียนราษฎร พ.ศ. 2534 และประมวลกฎหมายอาญามาตรา 137, 157, 162 และ 267

ในวันเดียวกัน เวลา 09.00 น. ณ ห้องประชุมชั้น 2 อาคารหอประชุม ตำรวจภูธรจังหวัดเชียงใหม่ นายวรศิษฎ์ เลียงประสิทธิ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานแถลงผลปฏิบัติการร่วมกับอธิบดีกรมการปกครอง รองผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ ผู้บัญชาการตำรวจภูธรภาค 5 และผู้แทน ป.ป.ช. ป.ป.ท. และ DSI โดยระบุมาตรการควบคู่ ได้แก่ การจำหน่าย ยกเลิก และเพิกถอนรายการทางทะเบียนที่ได้มาโดยมิชอบ (ไทยรัฐระบุ 74 รายการ ผู้จัดการออนไลน์ระบุ 75 รายการ) การให้จังหวัดเชียงใหม่แต่งตั้งคณะทำงานตรวจสอบข้อเท็จจริงรายการที่เหลืออีก 4,947 รายการ การจัดตั้งศูนย์ต่อต้านภัยความมั่นคงทางทะเบียน (DOPA N.I.C.E. Center) เพื่อรับแจ้งเบาะแส การเตรียมเชื่อมโยงข้อมูลกรมการปกครองกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง การเปิดโอกาสให้กลุ่มคนไร้รากเหง้าที่สุจริตยื่นอุทธรณ์สิทธิภายหลัง และการดำเนินการทางวินัยควบคู่กับคดีอาญากับเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง โดยเจ้าหน้าที่ระบุว่าจะเร่งขยายผลการสืบสวนต่อไป

ข้อมูลที่ยังไม่ชัดเจนหรือขัดกันระหว่างแหล่งข่าว:

1) ช่วงปีที่ออกบัตรเลข 0 — ไทยรัฐ (อาชญากรรม) และผู้จัดการออนไลน์ ระบุปี 2561-2565 ส่วนไทยรัฐ (การเมือง) ระบุปี 2559-2565 และไทยพีบีเอสไม่ระบุช่วงปีเลย จึงตั้ง incident_date ไว้ที่ 2018-01-01 ตามแหล่งข่าว 2 ใน 3 ที่ระบุช่วงปี ทั้งนี้ไม่มีแหล่งข่าวใดระบุวันและเดือน วันที่ 1 ม.ค. 2561 จึงเป็นเพียงจุดอ้างอิงต้นช่วงเวลา ไม่ใช่วันเกิดเหตุจริง

2) การแบ่งกลุ่มผู้ต้องหา 35 คน ไม่ตรงกัน — ไทยรัฐ (อาชญากรรม) ระบุ เจ้าหน้าที่รัฐและฝ่ายปกครอง 9 คน / เจ้าบ้านผู้รับรอง 3 คน / คนต่างด้าว 23 คน ส่วนไทยรัฐ (การเมือง) ผู้จัดการออนไลน์ และไทยพีบีเอส ระบุ เจ้าหน้าที่รัฐ 1 คน / พยานรับรอง 11 คน / คนต่างด้าว 23 คน (ยอดรวมเท่ากันคือ 35 คน น่าจะเป็นการจัดกลุ่มต่างกัน แต่ไม่มีแหล่งข่าวใดอธิบายไว้ชัด จึงไม่สรุปเอง)

3) หมายจับมี 36 หมาย แต่ผู้เกี่ยวข้องตามหมายจับรวม 35 คน — ไทยพีบีเอสระบุจำนวนหมายกำกับรายกลุ่มไว้ว่าเจ้าหน้าที่รัฐ 1 คนมี 2 หมายจับ พยานรับรอง 11 คน 11 หมายจับ และคนต่างด้าว 23 คน ซึ่งรวมได้ 36 หมายพอดี แต่ไม่มีแหล่งข่าวใดอธิบายส่วนต่างนี้ไว้โดยตรง จึงบันทึกทั้งสองตัวเลขตามที่ข่าวเขียน

4) จำนวนรายการทะเบียนที่เพิกถอน — ไทยรัฐระบุ 74 รายการ ผู้จัดการออนไลน์ระบุ 75 รายการ และจำนวนที่เหลือรอตรวจสอบระบุ 4,947 รายการ ซึ่งไม่ตรงกับ 5,044 ลบด้วย 74 หรือ 75 พอดี

5) ไม่พบข้อมูลว่าศาลใดเป็นผู้ออกหมายจับ 36 หมาย และหมายค้น 12 หมาย และออกเมื่อวันที่เท่าใด

6) ไม่พบชื่อ-นามสกุลของผู้ถูกจับกุม ข่าวทุกแหล่งระบุเพียงตำแหน่ง (อดีตปลัดอำเภอ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน เจ้าบ้าน) จึงบันทึกตามที่ข่าวเขียน

7) ข่าวระบุสัญชาติของคนต่างด้าวไว้เพียงบางส่วน หน้านี้จึงยังไม่สรุปตัวเลขรายสัญชาติ จนกว่าจะตรวจสอบให้ตรงกันได้ทุกแหล่ง

8) ไม่พบวันที่แน่ชัดของจุดตั้งต้นคดี (ไทยพีบีเอสและผู้จัดการออนไลน์ระบุเพียงว่ากรมการปกครองได้รับข้อมูลจากสำนักงาน ป.ป.ช. แต่ไม่ระบุวันที่) จึงไม่ได้ทำเป็นเหตุการณ์แยกในไทม์ไลน์

9) ไทยรัฐ (การเมือง) เขียนไว้ในวงเล็บว่า "(และมีผู้เสียชีวิตไปแล้ว 2 ราย)" ต่อท้ายการกล่าวถึงการดำเนินคดีกับเจ้าหน้าที่รัฐ แต่ไม่ได้อธิบายว่าผู้เสียชีวิตทั้งสองรายเกี่ยวข้องกับคดีในฐานะใด จึงไม่นำมาทำเป็นรายชื่อคู่กรณี

10) ยังไม่พบรายงานว่ามีการส่งสำนวนให้พนักงานอัยการ หรือมีการฟ้องต่อศาล จึงกำหนดสถานะล่าสุดไว้ที่ "แจ้งข้อกล่าวหา"

หมายเหตุแหล่งข่าว: หน้านี้เรียบเรียงจากข่าว 4 แหล่งที่เปิดตรวจสอบย้อนกลับได้ (ไทยรัฐ 2 ฉบับ ผู้จัดการออนไลน์ และไทยพีบีเอส) ยังไม่ได้รวมรายงานของมติชนและข่าวสดซึ่งเข้าถึงไม่ได้ในขณะที่รวบรวมข้อมูล